Reynke de Vos, book 2, chapter 1

Reynke de Vos, Crow and rabbit

The first chapter in this second book is about the great court day that the king held and how many different animals and birds traveled there. In particular, the poet tells of the crow and the rabbit who came there to accuse Reynke.


¶ Dat erste capittel desses anderen bokes spryckt van deme groten houe, den de konnynk helt, vnde wat mannygerhande dere vnde vögele dar quemen. Sunderlyken secht hir de poete van der kreyen efte karock vnde van deme kannynen, wo de dar quemen, klagende ouer Reynken.

3275 ALze de hof sus was bereyt,
So hir vor geschreuen steyt,
Vnde alle dinck was wol bestelt,
Dar quam to houe mannich helt.
De dere weren dar nicht alleyne,
3280 Men ok vele vögele, grot vnde kleyne.
Dar quam to houe mannich here
To Ysegrymes vnde to Brunen ere.
Dar was vraude myt groteme feste,
Men heelt dar blytschop de alder beste,
3285 De ye wart gheseen van deren.
Men dantzede den hoffdantz by manneren
Myt trumpen vnde myt schalmeyden.
De konnynck hadde laten bereyden,
Dat eyn yslyck ghenoch dar vant.
3290 Alle was en boden ghesant,
Dat se mosten komen dar.
Vöghele vnde dere, mannich par,
Reyseden dar hen by daghe vnde nachte.
Men Reynke de vos lach vp der wachte,
3295 De valsche pelegrym vnde loze wycht
Quam de tyd to houe nicht.
He brukede al syn olde speel;
De eme danckeden, der en was nicht veel.
Dar was to houe mannich sanck,
3300 De spyse vloyede vnde de dranck,
Dar sachmen schermen vnde vechten.
Eyn yslyk quam myt synen slechten.
Eyn deel dantzeden, eyn deel de sungen,
Dar sachmen pypen vnde bungen.
3305 De konnynck sach van syneme sael,
Eme haghede seer wol de grote grael.

¶ Do achte daghe al vmme weren,
De konnynck sath myt synen heren
Ouer tafelen vnde ath.
3310 Dat kannyn quam vor en, dar he sath
By syner vrouwen, de konnygynne,
Vnde sprack myt eyneme drouygen synne:
„Here, her konnynck vnde al, de hir syn,
Entfermet yw by der klaghe myn!
3315 Ick mene, men selden heft ghehord
Sodan vorradent vnde argen mord,
Alze Reynke an my beghunde.
Gysteren morgen tor sesten stunde
Do sath Reynke vor syneme huß,
3320 Vor syner borch to Malepertuß.
Ick meende myt freden vor em to ghan,
Ick sach en alze eynen pelegrym stan.
My duchte, dat he syne tyde las,
Dar vmme ick des to dryster was.
3325 De suluen straten moste ick dorch,
Wolde ick wesen to desser borch.
Do he my sus hadde vornomen,
Beghunde he my neger to komen.
Ik dachte, he wolde my vruntlyk möten;
3330 Do greep he my an myt synen poten,
He tastede my an twysschen myne oren:
Ick meende, ik hadde myn höuet vorloren.
Syne klawen weren lanck vnde scharp,
Dar myt he my tor erden warp.
3335 Men (des weet ick gode danck!)
Ik was so lycht, dat ick entspranck
Vnde sus vth synen poten quam.
He grymmede seer vnde was gantz gram,
Dar vmme he my nicht beholden mochte.
3340 Ick swech vnde makede altes neen gherochte,
Doch moste ick myn eyne oor dar laten
Vnde in myneme höuede IIII grote ghaten.
Hir moghe gy seen dyt vnghevoch,
Dar he my myt synen klawen sloch.
3345 Vyl na hadde ick ghebleuen doet.
Here, latet yw entfermen desse noet,
Datmen alzus bryckt yuwe gheleyde.
We is, de varen dor ouer de heyde,
Nu Reynke alzus de strate belecht?"

3350 ¶ DO he dyt sus hadde ghesecht,
Quam dar Merkenauwe de kreye vord
Vnde sprack to deme konnynck desse word:
„Werdyghe konnynck, gnedighe here,
Ick brynge yw yammerlyke mere.
3355 Van anxste kan ick nicht vele spreken,
My duncket, my wyl myn herte tobreken.
Is dat nicht eyn yammerlyck dynck?
Hüden morgen, do ick vthghynck
Myt Scharpenebbe, myneme wyue,
3360 Dar lach ghelyck eyneme doden ketyue
Reynke de voß vp der heyde
Vnde hadde syne ogen vorkeret al beyde;
De tunge henck eme vth syneme munde
Ghelyck so eyneme doden hunde,
3365 Eme stunt de munt wyde open.
Van anxste beghunde ick to ropen.
Jo meer ick reep, yo stylre he lach.
Wo vaken sprack ick: „owy vnde owach!
He is alderdynge doet!"
3370 Dar vmme hadde ick ruwe groet,
So seer my synes dodes entfermde.
Ick beklagede en, vnde myn wyff de kermde;
Meer ruwe hadde wy, wan yennich löuet.
Ick betastede synen buek vnde ock syn höuet;
3375 Myn wyff ghynck staen to syneme kynne,
Se merkede, eft ycht were dar ynne
Tekene des leuendes, groet efte kleyn,
Men he lach doet alze eyn steyn;
Dyt hadde wy beyde wol ghesworen.
3380 Wo se voer, dat moghe gy nu horen.
Do se in sorgen sus by eme stunt
Vnde er höuet helt by syneme munt,
He merkede, dat se syck nicht enhodde;
He greep se an, ya, dat se blodde,
3385 Vnde spleet er ock vort aff dat höuet.
Ick vorschreckede my mer, wan yennich löuet.
Ick schryede lude: „owy, owy!"
Do schot he vp vnde snauwede na my,
Men ick entfloch em myt anxste groet,
3390 Anders were ick ock dar ghebleuen doet;
So nauwe was yd, dat ick entquam.
Vp eynen boem de vlucht ick nam
Vnde sach van verne, wo desse ketyff
Stunt vnde ath myn gude wyff.
3395 He was so hungerich, so duchte my do,
He hadde noch wol twey ghegetten dar to:
He leet nicht na wer knoken efte been.
Do ick dessen yammer hadde gheseen,
Dat he dar nicht hadde ghelaten
3400 Vnde he wech leep syne straten,
Ick floch dar, wol was yd my to wedderen:
Dar vant ick noch etlyke vedderen
Van myneme wyue Scharpenebben,
Vp dat ick de myt my mochte hebben
3405 Vnde mochte de wysen yuwen gnaden.
Latet yw entfermen desses groten schaden!
Here, do gy hir aff neyne wrake
Vnde achte gy nicht desse sake,
Dat sus yuwe gheleyde wert ghebroken,
3410 Gy werden seer dar vmme vorsproken.
Men sprickt: „de is mede schuldich der daet,
De nicht enstraffet de myssedaet,
Vnde eyn yslyck wyl dan wesen here."
Dyt were to na yuwer vorstlyken ere."