Lübeck's Dance of Death

The Empress

The empress

De keyserinne.
Ich(1) wo rechte wunderliken is my to synne
Al byn ik eyne rike eddele keyserinne
Nicht en kan ik hoger in state risen.
Ok en kan sik neyn groterer vorstynne bewysen
In alle desser helen cristenheit
To steruende byn ik noch neynerleiewys bereyt
Gans vele hebbe ik noch myt der werlde to donde
Ik wolde dat my de doet myt vlite schonde:
Wat konde em dat schaden efte he my wolde sparen
Ik byn ok io noch nicht ghans olt van iaren
Do my myn here de keyser ersten nam
Vnde do ik alderersten to eme quam
He ghaf my myne morgenghaue in der stunt
Desse is wol ghewerd vyf vnde twintich dusent punt
Mochte ick dar mede vristen vnde redden myn leuen
Alto malen wolde ick se dar vmme gheuen.
Men ik voele den doet dat en mach anders nicht ghesyn
Wente he lecht my an grote pyn
Myne kynder de moghen in korter tyd werden
De alderweldigesten de dar synt vp erden
Och mochte ik dat af leuen vnde id seen.
Ach neyn leyder leyder id en mach my nicht beschen
God de du my hefst ghesad to dessem stathe
Lad dyne guderterende barmherticheit my io nu komen to bathe

Death with spade

De doet
Keyserinne alle dyn herte vnde synlicheit
Hefstu ghelecht an wertlike idelicheit
Myt golde. eddelen steinen hefstu dy behenget
In de wertliken lust so sere ghemenghet
Den licham gheholden in vullen weele
Dantzen reyen vnde to anderem spele
Hefstu dy geouet myt allem vlyt
Gode to denen eyne korte tijd.
Dat was dy vordroten gans sere
Myt velen der vrowen vnde iunckvrowen mere
De vnder dy syn na erem grade:
Kum her hastighen vnde drade
Ik wyl dy vp de erde strecken
Vnde eynen voed lenger recken(2)
Haddestu barmhertich ghewest ouer de armen
God scholde syck dyner wedder erbarmen
Dat were dy nu beter wan alle dyn staed
Dyt segge ik to allen vrowen se syn van sydem efte hoghen graed
Se hebben groten acht wo se dat aes den licham moghen tziren
Des homodighen duuels fest se alsus vnde in anderen sunden vyren
Dar mede godes bot vnde de hylge dach vaken wert ghebroken
Van den ersamen otmodighen de ere sele to ghode tziren en is dyt nicht ghesproken.

The empress Death to the empress Click the small pictures to see the original pages.

Baethcke's transcription

         IX. DE KEISERINNE.
         Och wo rechte wunderliken is mi to sinne!
         Al bin ik eine rike, eddele keiserinne,
   235 Nicht en kan ik hoger in state risen,
         Ok en kan sik nene grotterer vorstinne bewisen
         In alle desser helen cristenheit.
         To stervende bin ik noch nenerleie wīs bereit.
         Gans vele hebbe ik noch mit der werlde to dōnde.
   240 Ik wolde, dat mi de dōt mit vlite schōnde.
         Wat konde em dat schaden, efte he mi wolde sparen,
         Ik bin ōk jo noch nicht gans olt van jaren.
         Do mi mīn here de keiser źrsten nam
         Unde do ik alderźrsten to em quam,
   245 He gaf mi mine morgengave in der stunt,
         Desse is wol gewest vīfundetwintichdusent punt.
         Mochte ik dārmede vristen unde redden mīn leven,
         Altomalen wolde ik se dārumme geven.
         Men ik vole den dōt, dat en mach anders nicht gesīn,
   250 Wente he lecht mi an grote pīn.
         Mine kinder de mogen in korter tīt werden
         De alderweldigesten, de dār sint up erden.
         Och mochte ik dat afleven unde it sźn!
         Ach nein, leider, leider, it en mach mi nicht beschźn!
   255 Got, de du mi hefst gesat to dessem state,
         Lāt dine guderterende barmeherticheit mi jo nu komen to bate.

         X. DE DOT.
         Keiserinne, alle dīn herte unde sinlicheit
         Hefstu gelecht an wertlike idelicheit.
         Mit golde, eddelen steinen hefstu di behenget,
   260 In de wertliken lust so sere gemenget,
         Den līcham geholden in vullem wele,
         Danzen, reien unde to anderem spele
         Hefstu di geovet mit allem vlīt;
         Gode to denen eine korte tīt
   265 Dat was di vordroten gans sere
         Mit velen der vrowen unde junkvrowen mere,
         De under di sin na erem grade.
         Kum hźr hastigen unde drade;
         Ik wil di up de erde strecken
   270 Unde einen vōt lenger recken.
         Haddestu barmhertich gewest over de armen,
         Got scholde sik diner wedder erbarmen.
         Dat were di nu beter, wan alle dīn stāt.
         Dit segge ik to allen vrowen, se sīn van sidem efte van hogem grāt.
   275 Se hebben groten acht, wo se dat ās den līcham mogen ziren,
         Des homodigen duvels fest se alsus unde in anderen sunden viren,
         Dārmede Godes bot unde de hilge dach vaken wert gebroken.
         Van den źrsamen ōtmodigen, de ere sele to Gode ziren, en is dit nicht gesproken.

Read a comparison between the 1496 and 1498-editions.

Footnotes: (1) (2)

Ich . . .: It's very tempting to assume this to be a type for "Och", but the empress says "Ich" in both the 1489 and 1496 editions, and in Dodendantz from 1520 she says, »Ich, wo rechte wunderlyk is my to synne«.

The maid says: »Ich wo sere ik my vorverde«.

One foot longer: There are many examples from the same period where Death is known to stretch the dying. The author is quoting from the book "Zwiegespräch zwischen Leben und Tod":

Ik wil dy uppe de erden strecken
Unde eynnen vot lengher recken.


Up to Des Dodes Dantz