Døden fra Lübeck

Kejserinden

Kejserinden

    De keyserinne.
Ich(1) wo rechte wunderliken is my to synne
Al byn ik eyne rike eddele keyserinne
Nicht en kan ik hoger in state risen.
Ok en kan sik neyn groterer vorstynne bewysen
In alle desser helen cristenheit
To steruende byn ik noch neynerleiewys bereyt
Gans vele hebbe ik noch myt der werlde to donde
Ik wolde dat my de doet myt vlite schonde:
Wat konde em dat schaden efte he my wolde sparen
Ik byn ok io noch nicht ghans olt van iaren
Do my myn here de keyser ersten nam
Vnde do ik alderersten to eme quam
He ghaf my myne morgenghaue in der stunt
Desse is wol ghewerd vyf vnde twintich dusent punt
Mochte ick dar mede vristen vnde redden myn leuen
Alto malen wolde ick se dar vmme gheuen.
Men ik voele den doet dat en mach anders nicht ghesyn
Wente he lecht my an grote pyn
Myne kynder de moghen in korter tyd werden
De alderweldigesten de dar synt vp erden
Och mochte ik dat af leuen vnde id seen.
Ach neyn leyder leyder id en mach my nicht beschen
God de du my hefst ghesad to dessem stathe
Lad dyne guderterende barmherticheit my io nu komen to bathe

Døden med spaden

    De doet
Keyserinne alle dyn herte vnde synlicheit
Hefstu ghelecht an wertlike idelicheit
Myt golde. eddelen steinen hefstu dy behenget
In de wertliken lust so sere ghemenghet
Den licham gheholden in vullem weele
Dantzen reyen vnde to anderem spele
Hefstu dy geouet myt allem vlyt
Gode to denen eyne korte tijd.
Dat was dy vordroten gans sere
Myt velen der vrowen vnde iunckvrowen mere
De vnder dy syn na erem grade:
Kum her hastighen vnde drade
Ik wyl dy vp de erde strecken
Vnde eynen voed lenger recken(2)
Haddestu barmhertich ghewest ouer de armen
God scholde syck dyner wedder erbarmen
Dat were dy nu beter wan alle dyn staed
Dyt segge ik to allen vrowen se syn van sydem efte hoghen graed
Se hebben groten acht wo se dat aes den licham moghen tziren
Des homodighen duuels fest se alsus vnde in anderen sunden vyren
Dar mede godes bot vnde de hylge dach vaken wert ghebroken
Van den ersamen otmodighen de ere sele to ghode tziren en is dyt nicht ghesproken.

Kejserinde Døden til kejserinden Klik på de små billeder for at se de originale sider.

Baethckes transskription

    IX. DE KEISERINNE.

Och wo rechte wunderliken is mi to sinne!
Al bin ik eine rike, eddele keiserinne,
235 Nicht en kan ik hoger in state risen,
Ok en kan sik nene grotterer vorstinne bewisen
In alle desser helen cristenheit.
To stervende bin ik noch nenerleie wîs bereit.
Gans vele hebbe ik noch mit der werlde to dônde.
240 Ik wolde, dat mi de dôt mit vlite schônde.
Wat konde em dat schaden, efte he mi wolde sparen,
Ik bin ôk jo noch nicht gans olt van jaren.
Do mi mîn here de keiser êrsten nam
Unde do ik alderêrsten to em quam,
245 He gaf mi mine morgengave in der stunt,
Desse is wol gewest vîfundetwintichdusent punt.
Mochte ik dârmede vristen unde redden mîn leven,
Altomalen wolde ik se dârumme geven.
Men ik vole den dôt, dat en mach anders nicht gesîn,
250 Wente he lecht mi an grote pîn.
Mine kinder de mogen in korter tît werden
De alderweldigesten, de dâr sint up erden.
Och mochte ik dat afleven unde it sên!
Ach nein, leider, leider, it en mach mi nicht beschên!
255 Got, de du mi hefst gesat to dessem state,
Lât dine guderterende barmeherticheit mi jo nu komen to bate.

    X. DE DOT.

Keiserinne, alle dîn herte unde sinlicheit
Hefstu gelecht an wertlike idelicheit.
Mit golde, eddelen steinen hefstu di behenget,
260 In de wertliken lust so sere gemenget,
Den lîcham geholden in vullem wele,
Danzen, reien unde to anderem spele
Hefstu di geovet mit allem vlît;
Gode to denen eine korte tît
265 Dat was di vordroten gans sere
Mit velen der vrowen unde junkvrowen mere,
De under di sin na erem grade.
Kum hêr hastigen unde drade;
Ik wil di up de erde strecken
270 Unde einen vôt lenger recken.
Haddestu barmhertich gewest over de armen,
Got scholde sik diner wedder erbarmen.
Dat were di nu beter, wan alle dîn stât.
Dit segge ik to allen vrowen, se sîn van sidem efte van hogem grât.
275 Se hebben groten acht, wo se dat âs den lîcham mogen ziren,
Des homodigen duvels fest se alsus unde in anderen sunden viren,
Dârmede Godes bot unde de hilge dach vaken wert gebroken.
Van den êrsamen ôtmodigen, de ere sele to Gode ziren, en is dit nicht gesproken.

Fodnoter: (1) (2)

Ich . . .: Det er meget fristende at tro, det er en trykfejl for "Och", men kejserinden siger "Ich" i både 1489- og 1496-udgaverne, og i Dodendantz fra 1520 siger hun, »Ich, wo rechte wunderlyk is my to synne«.

Jomfruen siger: »Ich wo sere ik my vorverde«.

Række jer en fod længere...: Det var almindeligt i tidens litteratur, at Døden strækker de døende. Helt tilbage fra Homers Odysse, 2. sang, linie 100: »da ham fra jord bortrykker den langthenstrækkende døds-mø«. Forfatteren citerer fra bogen "Zwiegespräch zwischen Leben und Tod":

Ik wil dy uppe de erden strecken
Unde eynnen vot lengher recken.